sziget 7Op de vele drukbezochte festivals die Europa rijk is, vallen Nederlandse jongeren vaak op door hun grote aanwezigheid. Vooral opvallend is de populariteit van het Hongaarse Szigetfestival, waar jaarlijks zo’n 14.000 Nederlandse jongvolwassenen op af komen. Waar ligt dat aan? Op zoek naar Wat is nou die vrijheid? op Sziget.

Door Merel van 't Hooft

Sziget (letterlijk: eiland) vindt elke zomer plaats op, inderdaad, een eiland in de Donau, middenin de hoofdstad van Hongarije, waar de rivier de stadsgedeeltes Boeda en Pest van elkaar scheidt. Het festival, dat als slogan ‘The island of freedom’ heeft, wordt dit jaar voor de 22e keer georganiseerd, en trekt in totaal zo’n 400.000 muziek-, zon-, en feestliefhebbers. 

Van dat aantal is ruim twintig procent Nederlands. Een opvallende verhouding. Wat trekt Nederlandse jongeren zo massaal naar het Oost-Europese oord (zeker nu er ook om de hoek genoeg goede festivals zijn met een indrukwekkende line-up)? Wat maakt Sziget tot zo’n succes? 

‘Bijna niemand die je daar ziet zie je ooit nog terug; je kunt je ongestraft als een idioot gedragen’

Vrijheidsdrang

Een kleine enquête wijst uit dat het vrijheid-aspect een grote rol speelt in de populariteit van het festival. Veruit het grootste deel van de deelnemers – allemaal tussen de 18 en 30 jaar - noemt een variant van het vrijheidsgevoel als reden om te gaan: ‘bijna niemand die je daar ziet zie je ooit nog terug; je kunt je ongestraft als een idioot gedragen’. 

Elroy Thümmler is de Nederlandse promotor van het festival, en vertelt dat de connectie met vrijheid diepgeworteld is in de geschiedenis van het festival. ‘Na de val van de Berlijnse muur in 1989 heerste er een grote vrijheidsdrang in Hongarije. Iedereen mocht ineens van alles ondernemen, was vrij, en vooral jongeren keken positief naar de toekomst’. Toen de gemeente Boedapest in 1993 het eiland Sziget vrij gaf, duurde het dan ook niet lang of de eerste editie van het festival was een feit. 

sziget 4Vrij kamperen

Nu leven we in 2014. Tijden zijn veranderd, zegt ook Elroy. ‘Maar Sziget probeert dat vrije gevoel van toen vast te houden’. Dat merk je aan allerlei dingen. Zo zijn er op Sziget geen aparte campings waar mensen kunnen kamperen, zoals op bijvoorbeeld Pinkpop wel het geval is. In plaats daarvan mogen festivalgangers letterlijk gaan en staan waar ze willen – met of zonder tent. En dat levert soms grappige taferelen op. Zo gebeurt het wel eens dat er een klein koepeltentje vlak naast het hoofdpodium staat.

En die aanpak werkt. ‘Het feit dat tenten overal neergezet mogen worden geeft het een hele vrije sfeer’, vertelt één van de bezoekers. Op de vraag of ze zich tijdens het festival vrijer voelden dan normaal antwoordden bijna alle deelnemers aan de enquête volmondig ‘ja! Het maakt niks uit hoe je eruit ziet, waar je vanaf komt of hoe je bent, het is er allemaal hetzelfde!’ 

sziget 1Homo-emancipatie

De Hongaarse Hanna Szabó komt uit Boedapest en heeft enkele keren op Sziget gewerkt. Ze vertelt over de Nederlanders op het festival: ‘Ze vallen zeker op! Vooral omdat het er zo veel zijn. Ze gedragen zich niet anders dan de rest, maar ze zijn zich bewust van het feit dat ze oververtegenwoordigd zijn, en zien er de lol wel van in. ‘Er zijn hier meer Nederlanders dan Hongaren!’, is een veel gehoorde grap.’

'Het maakt niks uit hoe je eruit ziet, waar je vanaf komt of hoe je bent, het is er allemaal hetzelfde!’

Naast luchtige zon-zee-muziek-vrijheid, houdt het festival zich ook op serieuzere vlakken bezig met vrijheidsdenken. Zo probeert Sziget een voortrekkersrol te spelen op het gebied van Roma- en homo-emancipatie, iets dat in Centraal- en Oost-Europa nog niet zo vanzelfsprekend is als in Nederland.

Weg van ouders

Dat het festival méér is dan alleen bandjes luisteren, wordt ook duidelijk uit het feit dat het grootste deel van de ondervraagden zegt het weer en de locatie belangrijker te vinden dan de optredende bands of artiesten. Ook ‘weg zijn van je ouders/geen toezicht hebben’ wordt hoog geranked. 

Hanna is het daarmee eens. ‘Sziget is letterlijk en figuurlijk een geïsoleerd eiland in het normale leven: je kunt gemakkelijk een week op het festivalterrein wonen en in al je behoeftes voorzien; op elk moment van de dag kun je zoveel verschillende dingen doen! Dat zorgt voor een hele vrije sfeer’. Of zoals een van de bezoekers het verwoordt: ‘geen agenda, leven in het moment!’

Te veel vrijheid?sziget 6

Zwemmen in de Donau, blowen met onbekenden, kamperen in een chaos van duizenden enthousiastelingen: gaat het nooit fout? Is er niet te veel vrijheid? ‘Wonderbaarlijk genoeg niet’, zegt Elroy Thümmler. ‘Ik kan me geen voorbeelden herinneren van dingen die echt fout gingen. Drugsoverlast is op de meeste andere festivals zelfs een veel groter probleem dan bij ons’.

Achter de schermen is het stiekem ook gewoon reuze goed geregeld. ‘Je ziet het misschien niet als bezoeker, maar alles is tot in de puntje uitgedacht’, zegt Elroy. ‘En als er problemen zijn, lossen mensen die zelf op. Het publiek dat Sziget trekt maakt een groot deel uit van haar succesfactor. Het zijn hippie-achtige mensen, maar niet per se hippies’.